Soorten en maten

Als je net in Kenia rondloopt lijken alle zwarte mensen op elkaar, maar na een week of 2 begin je langzamerhand verschillen te zien. De meeste spreekuurbezoekers zijn Kikoejoe. De oude Kikoejoe-vrouwen herken je aan de enorme gaten in hun oorschelp. Wil je hun oor vastpakken om erin te kunnen kijken, dan heb je alleen maar een dun flieberig stukje oorlel in je vingers. Op hoogtijdagen hebben ze allerlei kralen, kettingen en soms halve boomstammen door hun oren gestoken. Ze zijn wat gedrongen van bouw en werken als landbouwer op hun shamba’s. Veel rugklachten vanwege het zware werk, hoewel ze nu, in de droge tijd, meer rust kunnen nemen en waarschijnlijk tijd hebben om pijntjes te voelen en naar de dokter te gaan. Theresa, Esther, Peter en Sammy zijn Kikoejoe. Ook de eerste president van Kenia, Jomo Kenyatta, was een Kikoejoe.

De lange elegante pikzwarte mannequins zijn Luo. Die zijn beeldschoon, maar daar wonen er hier helaas minder van! De rijzige slanke bouw lijkt erg op die van de Masai. Hun voornaamste leefgebied ligt rond Lake Victoria. Joseph, onze microscopist, behoort tot de Taita-stam, die afkomstig is uit de kuststreek. Dan hebben we ook nog de zogenaamde “ cow-people”, die ik vooral in Soroko, onze verste bestemming, tegenkom. Dat zijn Somaliers, die met hun kudde koeien van plaats naar plaats trekken.  De koeien hebben vaak streepvormige insnijdingen in hun huid als herkenningsteken van de eigenaar.

Kinderen zijn hier allemaal schattig. Ze zijn opmerkelijk weinig bang voor een vreemde blanke daktari en slapen soms heel rustig door alle onderzoeken heen. Vermakelijk is dat je vanaf de rug van de moeders de  kinderkopjes uit allerlei standen boven de kikoi uit ziet gluren.

Op donderdag bezochten we steeds de vrouw met borstkanker. Vandaag hoor ik van Theresa dat het niet meer hoeft, want ze is zaterdag overleden. Op mijn vraag of het hier niet gebruikelijk is om een condoleance-bezoek af te leggen, zegt ze: “ We can do that”. Dus gaan we na het spreekuur toch langs het keurig aangeharkte huisje en vinden daar de zoon en een van de schoondochters. We moeten allemaal buiten in de schaduw op een lange bank gaan zitten en zoon en schoondochter schuiven bij. Theresa doet het woord en brengt de condoleances over. Schoondochter praat honderd uit en op mijn verzoek zegt Theresa dat ik onder de indruk ben van de wijze waarop de familie oma verzorgd heeft. De complimenten worden dankbaar aanvaard en schoondochter vertelt dat oma 89 jaar is geworden. Een hoge leeftijd voor deze streken. Ik vertel dat mijn moeder 90 jaar is en na veel oooooooooo’s en aaaaaaa’s  vraagt Theresa of ze nog goed loopt. Als ik zeg dat dat matig is maar dat ze de bovenkamer nog prima functioneert, is de reactie: “So, she is very good upstairs!”  Jaja, mam, daar hebben ze bewondering voor.

De overledenen worden hier in een kist in de shamba (op het veld) begraven. Sammy legt mij uit hoe ze het lichaam 3 dg koel kunnen houden tot de begrafenis. Er wordt in het huis een gat in de grond gegraven waarin langs de wanden plastic en daarin houtskool wordt gelegd. Ze leggen het lichaam, dat eerst is ingespoten met een conserveringsmiddel,  erin en bedekken het met houtskool en paraffine. De houtskool wordt nat gehouden met water en zo kun je het lichaam 3 dagen bewaren zonder luchtjes. Mortuaria met vriezers zijn hier ook, maar dat is natuurlijk heel duur en onbetrouwbaar vanwege de geregelde stroomuitval. Gelukkig hebben wij in huis zonnecellen waarmee de accu’s opgeladen worden, dus we zitten nooit helemaal in het donker.