Vliegende honden, SOA en Happy Happy

Via Ende, zo genoemd omdat dit het laatste bolwerk was van de Portugezen voordat ze helemaal door de Hollanders uit Flores verdreven werden en tevens de plaats waar Soekarno in ballingschap gezeten heeft rijden we door de bergen naar de andere kant van Flores rchting het oude vissersdorpje Riung. Onderweg maken we een strandwandeling om de turkooise stenen te bewonderen die hier zomaar aanspoelen. Ze worden door de lokale bevolking verzameld en vooral gebruikt als decoratie in huis en in privé-zwembaden. Zodra ze in contact met water komen wordt de kleur diepblauw.  Als we vanuit de auto naar het strand lopen wordt er achter ons geroepen: "Misterrrrr, Misterrrrr............. "

De eerste impuls is altijd: gewoon doorlopen, want ze zullen wel iets willen verkopen. Gelukkig blijven we even later toch wachten en één van de mannen komt met iets aanlopen. Het blijkt de portemonnaie van Rob te zijn met al zijn pasjes en geld. Die is waarschijnlijk bij het uit de auto stappen uit zijn zak gevallen. Wat een eerlijkheid hier op Flores!! We zijn natuurlijk dolgelukkig en na een dikke fooi en 100x terima kasih vervolgen we onze wandeling.

In Riung logeren we bij de missiepaters. Het huis lijkt qua opzet op het Santa Anna Hospitaal: overkapte gangen langs de kamers en in het midden een dichtbegroeide tuin. Een heerlijk rotan zitje buiten voor onze kamer en gelukkig airco, want het is hier bloedheet. Elektriciteit is er alleen 's nachts, dus op rantsoen. We komen zaterdag aan en gaan zondag de hele dag opstap met een leuke houten boot met een tweekoppige bemanning en een schattig meisje, de dochter van de kapitein. Ook Julius, onze gids gaat mee. Eerst kijken we naar de "vliegende honden"  die in de mangrove-bomen aan de rand van de zee hangen te slapen. Ze worden ter vermaak van de toeristen wreed uit hun slaap gehaald door luide kreten van de bemanning. Het is een spectaculair gezicht om die "kalongs" in grote zwermen te zien opvliegen. Als dit dagelijks gebeurt zullen die beesten wel sjachrijnig worden door slaapgebrek! Daarna overboord en snorkelen. We zien koraal in de meest schitterende kleuren: helblauw, roze, geel , wit en alle gradaties daartussen. De vormen variëren van hertengewei en mensenhersenen tot uitwaaierende rokken van flamengo-danseressen. Daartussen felgekleurde schelpen die zich sluiten zodra je dichterbij komt. Tussen de wuivende grassen zwemmen rode en geelgestreepte "Nemo" visjes en we zien 2 heel spectaculaire exemplaren waarvan we de naam in de boeken van Machteld zullen opzoeken. Die houden jullie tegoed! Halverwege de tocht wordt aan het strand een vis-bbq verzorgd en we eten heerlijk geroosterde vis met groenten en rijst. Pas als wij klaar zijn gaat de bemanning eten. That's life here. 's Avonds dineren we beide keren in het lokale restaurant Murah Meriah, een echte aanrader als jullie ooit naar Flores gaan.

Maandag 29 oktober via een zeer beroerde weg al hotsend en nog net niet kotsend de bergen in. Onderweg stoppen we in het SOA-district bij een warmwaterbron met een zeer verwaarloosd zwembad erbij. De zwempartij laten we aan ons voorbijgaan, want de entourage ziet er niet uit en je zal in het SOA-district maar iets oplopen in water van 40˚. Bovendien is de achterkant van onze benen ondanks herhaaldelijk smeren bij het snorkelen toch wat verbrand, dus al met al goede redenen om snel door te rijden. Hoe hoger we komen hoe koeler het wordt. De bestemming is Bajawa op 1100 meter hoogte en we logeren in hotel Happy Happy. Dit is sinds ongeveer een jaar open en opgezet door een Nederlands echtpaar. Hij is met pensioen en zij heeft jaren horeca-ervaring op Ameland waar ze gewoond hebben. Het is een hotel met 6 kamers, lekker overzichtelijk vindt de eigenaresse en het loopt goed. 's Middags klinkt oerhollandse muziek door het huis en even later klettert de regen op het dak. 

Zijn we weer thuis soms??

Dinsdag 30 oktober staan 2 traditionele dorpen op het programma en een "alleen-voor-ons-dansvoorstelling". Eigenlijk hebben we het wel gehad met die dorpjes en in een dansvoorstelling, waarbij de bezoekers natuurlijk moeten meedansen en wij ons dus niet achter mede-reisgenoten kunnen verschuilen, hebben we al helemaal geen trek. Maar wonder boven wonder wordt het een ontzettend leuke dag. We starten in het dorp Luba en wandelen door een heerlijk koel bamboebos naar Bena. Deze dorpjes zien er veel aardiger uit dan op Sumba en bovendien word je niet belaagd door allerlei mensen die hun handwerkjes aan je willen verkopen. De dorpen liggen hoog in de bergen met prachtig uitzicht tot aan de zee toe. 's Middags de dansvoorstelling. De geplande locatie gaat niet door omdat daar iemand is overleden, dus we wijken uit naar een dorp waar de laatste 4 jaar geen optreden voor toeristen geweest is en dat is te merken. Het hele dorp is verkleed, inclusief de kinderen en ze zijn zo aanstekelijk enthousiast dat we er helemaal vrolijk van worden. Zelfs de verkleedpartij in traditionele sarong met een echt zwaard voor Rob en en haarband voor mij is een feestje. We dansen op z'n janboerenfluitjes mee tot grote hilariteit van de kinderen en krijgen sojamelk en zoete aardappelen met hete kleine visjes te eten. Zowel wij als de dorpelingen hebben een dolle middag. Tot slot gaat een halve kokosnoot met arak (lokale jenever) rond en nadat wij een slokje genomen hebben mag iedereen proeven. Als de kokosnoot bij een oud tandenloos vrouwtje aankomt slaat ze de inhoud in één teug achterover. Niet getreurd, want er is een jerrycan vol achter de hand. Behoorlijk vrolijk zoeken we Happy Happy weer op waar we op nu.nl lezen dat het kabinet in Nederland bijna rond is.

Eind goed, al goed!

                                              Riung

                                              Vliegende honden oftewel kalongs

                                             Traditioneel dorp Bena

                                            Hotel Happy Happy

                                              Dansers en danseressen

                                               Schattige meiden

                                               Het orkest

                                              Groepsfoto met Belandas

                                                4 stamhoofden op de foto met Ibu Chris

Flores en Mama België

Dinsdag 23 oktober.

Vlucht naar Flores in een heel lief klein vliegtuigje over Lombok, Sumbawa met zelfs een tussenstop in Labuan Bajo op het meest westelijke puntje van Flores. We mogen even luchten en drie kwartier later zitten we al weer in de lucht richting Maumere. Het lijkt meer op een bus dan een vliegtuig, want na Maumere in het oosten van Flores gaat een handjevol passagiers door naar Timor. Wij worden opgehaald en naar Seaworld Club Resort vervoerd. Klinkt als de Efteling, maar blijkt een heel leuk resort waar we een houten strandhuis hebben met een waranda vlak aan zee. En wat is leuker dan 's avonds heerlijk in je luie stoel op die waranda naar de zee te zitten staren. De volgende dag brengen we een bezoek aan het kindertehuis van "Mama België", een Vlaamse onderwijzeres die 40 jaar geleden als ontwikkelingswerkster naar Flores trok om op de missiepost van Pater Schouten te gaan werken. Ze ging er nooit meer weg en beheert inmiddels 5 kinder-tehuizen. Nell, een volleybalvriendin van mij, kent haar goed en heeft een brief meegegeven die ik ga afleveren. Mama België blijkt niet in het kindertehuis te zijn, maar in haar huis in Maumere, dus we lopen daar brutaalweg binnen. We worden allerhartelijkst ontvangen door de inmiddels 77-jarige uitermate krasse dame, die onmiddellijk al haar bezigheden laat vallen en ons van koffie voorziet. Om haar heen huppelt een schattig indonesisch meisje, haar kleinkind. Zij heeft op Flores 3 dochters geadopteerd en die zijn inmiddels getrouwd en hebben zelf kinderen. Ze praat honderduit! Een inspirerende en leuke ontmoeting.

Donderdag een lange rit naar het westen, onderbroken door enkele tussenstops en een lunch met heerlijke vis van de met kokosnotenschalen gestookte bbq aan het strand. We logeren in een "Eco-lodge", waar alle energie via een solarsysteem wordt opgewekt. Ons huisje ligt prachtig aan een rivier met sawa's op de achtergrond. Helaas wel heel veel muggen! Vrijdagochtend vroeg uit de veren om de Kelimutu-vulkaan te beklimmen en de zonsopgang te zien boven de 3 beroemde kratermeren. 

De meren zijn ontdekt door een Nederlander in 1914 en de meren hadden toen jawel..... de kleuren rood, wit en blauw. Hoe chauvinistisch kan iemand zijn! Inmiddels zijn de kleuren diverse malen veranderd (door mineralen in het water?) en momenteel zijn ze zwart, turkoois en groenig. We vertrekken al om 4 uur 's nachts en zijn als eersten boven! Helaas is het nogal mistig waardoor de zonsopgang wat in het water valt, maar als de zon wat meer kracht krijgt lossen de nevels op en hebben we mooi zicht op de meren. We wandelen in 1,5 uur met een lokale gids via een fraaie route met zicht op de rijstvelden naar beneden en komen rond half 9 bij onze Eco-lodge terug, waar we ontbijten met noodlesoep. 

We doorkruisen met onze privé-chauffeur Julius in enkele dagen heel Flores, zodat we een goed beeld van het eiland krijgen. Flores is veel groener en ook toeristischer dan Sumba. We zien volop mango- en avocadobomen, kemirienoten, passievruchten en ook de speciale rastapalm oftewel "Bob Marley tree", waar de locals "arak" van stoken, een speciale sterke jenever. Wij houden het voorlopig toch maar bij Bintang!

                                              Vliegtuig naar Flores

                                            Onze waranda in Seaworld Resort

                                            Vissersdorp Wurung op palen

                                             Op de koffie bij Mama België en Cucu

                                              Vis op de bbq aan het strand

                                             Ons huisje aan de Eco-lodge

                                               Kratermeren van de Kelimutu-vulkaan

                                                            Bob Marley tree

                                                  Sawa's onderweg

De hond in de pot en een honeymoon-suite op Bali.

Zaterdag 20 oktober staat een "trekking" op het programma langs ja ....... weer traditionele dorpen.  Zelfde puntdaken, gastenboek tekenen, bedrag doneren, effe zitten met het opperhoofd en weer verder. We lopen 3 uur in de hitte en worden dan afgezet bij een fantastische baai om te zwemmen. Daniël laat ons discreet alleen op een idyllisch plekje in de schaduw van een overhangende rots met het bounty-strand voor ons alleen. Er is een behoorlijke branding en de watertemperatuur is precies goed: niet te warm en zeker niet te koud. We koelen heerlijk af en eten de meegenomen pisangs en kroepoek als lunch. Daniël komt ons een uur later weer ophalen en we besluiten morgen weer naar dit heerlijke plekje te gaan. Ons hotel is een plaatje! We krijgen een eigen bungalow met zeezicht vanuit ons hemelbed! Hier geen kale peertjes aan het plafond, maar sfeervolle schemerlampjes, een gezellig bankstel en buiten een vlonder op palen met een comfortabele bank met kussens en uitzicht op zee. Af en toe worden we gestoord door onze huis-"tokeh", die luidkeels van zijn aanwezigheid blijk geeft. Hier wil ik wel blijven! De eigenaar is een Fransman, die het heerlijk vindt om weer eens even in z'n moerstaal met ons te kunnen spreken (jaja, we spreken engels, frans, nederlands en bahasa indonesia door elkaar). Bovendien is hij vandaag jarig en wij krijgen als toetje een stuk "tarte anniversaire".

Zondag 21 oktober. Mama's verjaardag! Wij hebben hier geen internet, dus kunnen helaas niet skypen. Morgen dan maar vanaf Bali. Om half 9 vertrekken we voor een prachtige "trekking" naar jawel....... een traditioneel dorp. De locals lopen vlot op hun "kakies kosong" (blote voetjes) omhoog, terwijl wij op onze "Jezus-slippers" de grootste moeite hebben de klim te maken. Het pad naar het hooggelegen dorp is fantastisch! Eerst langs een rivier, dan een uur steil omhoog naar het dorp, waar men druk bezig is een houten geraamte te timmeren voor een nieuw huis. Als er hard gewerkt wordt krijgen de mannen vlees te eten: hondevlees! Nu snap ik waarom hier zoveel honden rondlopen, gewoon als lekkere snack. Er staat een grote pot "hond" te pruttelen en de kinderen steken stukken hondevlees aan een bamboe stok in het vuur. Toekomstige slachtoffers lopen er luid blaffend omheen en ik ben blij dat we er weer zonder kleerscheuren en hondebeten vanaf komen.

Inmiddels is hier het licht uitgevallen, maar gelukkig kan ik op mijn verlichte toetsenbord gewoon doortypen. Een attent meisje komt ons een soort zaklamp brengen die aan de gordijnroe wordt opgehangen.Het zal dus wel even duren. Hopelijk kunnen ze wel koken vanavond.

Waar was ik gebleven...... O ja, na de spectaculaire trekking van 3 uur, waarbij we als klimgeiten hellingen op en afroetsen, stenen springend rivieren oversteken en liters water drinken in de hitte, worden we wederom gedropt op ons privé bounty-strandje. Ditmaal hebben we een boek meegenomen en willen we er 2 uur blijven. Rob voelt zich Adam in het Paradijs en gaat zonder zwembroek het water in. Ik heb gelukkig wel mijn bikini aan, want even later verschijnen er 3 leuke jongetjes met kokosnoten aan een tak op hun rug. Ze gaan gezellig op het strand zitten wachten tot wij het water uitkomen. Rob durft natuurlijk niet in z'n blootje de kant op, dus ik heb hem voor deze ene keer z'n zwembroek maar gebracht, want hij kan natuurlijk niet eeuwig in de branding blijven zitten. De jongetjes willen ons een kokosnoot verkopen. Dat lusten we wel en ter plekke wordt er een gat in gehakt en mogen we eerst de klappermelk drinken. Daarna wordt de noot met een ferme klap in tweeën geslagen en eten we de kokos. De jongetjes gaan er gezellig bijzitten en blijven ons ondanks " Bye bye" en "Terima kasih"  met grote ogen aanstaren. We besluiten te gaan lezen en na enkele minuten hebben ze door dat ze moeten gaan. Vriendelijk groetend gaan ze op zoek naar een volgende klant. Wij genieten verder ongestoord van ons paradijsje tot Daniël ons 2 uur later komt halen. Terug in onze bungalow nemen we de broodnodige rust tot we om 5 uur gewekt worden door het meisje met de afternoon-tea. Het licht is inmiddels weer aan, de zon is onder, dus  hoogste tijd voor een Bintang op ons terras!

Dat was Sumba. Morgen naar Bali en de volgende dag naar Flores.

Maandag: BALI

Omdat het hotel overboekt is krijgen wij de "Honeymoon Suite" (hihi). De manager himself vertelt ons het blijde nieuws en zegt tegen het personeel achter de desk dat wij een honeymoon-couple zijn. De kamer is prachtig! Middenin de kamer een hemelbed op een plateau, zithoekjes, kleedkamer, bad en douche etc. Als we net binnen zijn wordt er een bakje fruit gebracht met een brief erbij voor Mr Christiaan Maas: "Semoga liburan Anda menyenangkan" oftewel "Congratulations and Happy Honeymoon". Het kan niet op!!

                                           Laatste resort op Sumba

                                            Ons balkon

                                            Ontbijt buiten

                                            Trekking in de hitte

                                           Zo hoog al geklommen!

                                             Huis in aanbouw

                                            Hond in de pot en aan stokjes

                                                         Lekkerrrr.....klapperrrrrrmelk

                                              Ons bounty-strand

                                             Hemelbed

Tuhan Besar aan de afternoontea

Kakek dan Nenek

Maandagochtend roerend afscheid genomen van de zusters. We zijn echt lid van de familie geworden en veel zusters komen op het laatste moment nog met een brief voor Rosmalen of een speciaal zelfgemaakt cadeautje voor ons. Kilo's koffie, zelfgemaakte kruisen van kralen, een gehaakt tasje, knabbeltjes voor op reis... Te veel eigenlijk om mee te nemen! We worden op het vliegtuig naar Jakarta gezet en daar kan ik in de lounge nog even skypen met mam. Dan verder naar Bali waar we rond 8 uur 's avonds aankomen. Omdat Rob graag nog een duikje wil maken hebben we een hotel geboekt aan de oostkant van Bali. Blijkt dus nog 3 uur rijden in het donker! Maar ja, dan heb je ook wat. Prachtige kust, niet zo toeristisch, maar als we om 8 uur aan het ontbijt zitten blijkt de enige duikgelegenheid om 8 uur te zijn, dus net vertrokken. 's Middags is te laat, want we vliegen de volgende dag al naar Sumba en dan zit er geen 24 uur tussen zoals voorgeschreven is. Dus gezellig samen gesnorkeld. Ook leuk en mooi! Voor het eerst in 2 weken slapen we weer in een heerlijk 2-persoons bed. De ziekenhuis-bedden bij de zusters, die bovendien 3 meter van elkaar afstaan was wel afzien. Onze zoveelste honeymoon begint nu!!

Woensdag komen we aan op Sumba. Daar is het pas heet!! Ons eerste resort ligt aan de noordkust vlakbij het vliegveld. We denken de enige gasten te zijn, maar in de loop van de middag komen diverse andere nationaliteiten binnen: een Duits stel, dat in San Francisco werkt, een Spaans stel uit Singapore en 2 Engelse meiden. Tegen 4 uur 's middags koelt het wat af en maken we een wandeling langs het hagelwitte zandstrand. Daarna lekker afkoelen in zee en om 9 uur liggen we al te pitten. Knap vermoeiend, die warmte en ook de naweeën van de drukke tijd bij de zusters. De volgende dag wachten gids Daniël en chauffeur Ahmed ons op en bezoeken we verschillende authentieke Sumbanese dorpen met karakteristieke huizen met puntdak. Die huizen worden nog met de hand gemaakt van hout met gevlochten rieten wanden. Dedaken worden bedekt met gras, heerlijk koel en waterdicht. Om sneller klaar te zijn kiezen sommige bewoners voor een golfplaten dak: daaronder word je volgens mij gekookt en tijdens een tropische regenbui stokdoof van de herrie! Natuurlijk hebben we meteen een hele sliert kinderen achter ons aan en luitjes die van alles willen verkopen. Overal moeten we het gastenboek tekenen en een bedrag doneren voor de bezichtiging. De dorpen zijn vergeven van de grafmonumenten, want de voorouders leven temidden van hun nazaten en worden nog regelmatig geraadpleegd. De bewoners hebben rode tanden omdat ze de hele dag een speciale "bethel-nut" kauwen, wat ze overal uitspugen, dus ook de stoep ziet rood! Maar het is geestverruimend en opwekkend. In de auto krijgen we een sms'je van Menno, waaruit we begrijpen dat het heugelijk nieuws dat we Opa en Oma worden inmiddels wereldkundig is gemaakt. Op z'n Indonesisch worden we Kakek en Nenek en een kleinkind is Cucu (spreek uit: Tjoetjoe). Vind ik voorlopig een leuke naam Tjoetjoe! De felicitaties stromen binnen via sms en facebook. 't Was best lastig om onze mond te houden maar nu mag het. WE ZIJN HEEL BLIJ MET TJOETJOE!! We hebben er maar een Bintang op genomen bij onze Mie met Ikan goreng.

Vrijdag 19 oktober

Een bijzondere dag omdat we het "geluk" hebben een traditionele begrafenis mee te maken. Onderweg ziet Daniël, onze gids, een paar mannen met een mooi versierde buffel lopen. Hij stapt uit en vraagt waar de mannen heengaan. Er blijkt in de buurt een begrafenis te zijn waar de buffel naartoe gebracht wordt. Als er hier iemand overlijdt komen van heinde en verre de families uit de betreffende clan naar het huis van de overledene. Iedere familie neemt een buffel mee, die strikken en slingers rond z'n hoorns krijgt en aan een touw onder tromgeroffel naar de plek gebracht wordt waar de ceremonie plaats zal vinden. Hopelijk weet het beest niet waarom hij zo mooi opgetuigd is! Wij rijden er naar toe en zien heel wat families met een buffel arriveren. Het is heel normaal volgens onze gids dat je als toerist bij een begrafenisceremonie gaat kijken en foto's maakt. Men is zelfs dankbaar voor de belangstelling! Als alle buffels binnen zijn wordt er gegeten en daarna.............. worden alle 9 buffels geslacht ter ere van de overledene. Wij besluiten later op de dag terug te komen om de rest van de ceremonie te volgen. Als we 3 uur later arriveren is de slacht gelukkig al voorbij, maar de mannen zijn druk doende de beesten te ontleden en het vlees in porties te verdelen. Iedere familie haalt z'n eigen buffel uit elkaar en heeft recht op de poten. De rest wordt verdeeld onder de aanwezigen en ook mee naar huis gegeven voor buren en dorpsgenoten. Uit een opengesneden buffelmaag zien we een half grasveld komen, er sjouwt iemand met een enorme lever, luchtpijp en longen worden er als 1 groot preparaat uitgehaald, botten worden losgehakt........ Alle mannen zijn druk en de dames zitten op een rij eromheen te kijken en te keuvelen. Ze weten wat van anatomie, die mannen, want het beest wordt keurig gefileerd. Grote stukken, die losgemaakt zijn, worden op een blauw zeil gegooid, waar een volgende ploeg het vlees in handzame porties verdeelt. Als iedereen voorzien is zal de begrafenis plaatsvinden, waarbij het lichaam in een stenen tombe wordt neergezet (Sumbanezen worden zittend begraven). Dit wachten we niet af, we hebben genoeg gezien en geroken! Als toetje krijgen we een mooie waterval te zien die vanuit een grot ontspringt. De Nederlanders hebben vanuit deze bron irrigatiekanalen aangelegd, zodat de omgeving er hier prachtig groen uitziet. Na de grote regentijd is heel Sumba waarschijnlijk zo groen, maar nu is veel dor en droog. Voor vandaag hebben we ons portie wel gehad, dus terug naar het hotel en effe rust.

                                                         Cashew noten met vrucht

                                           Ons eerste resort aan het strand op Sumba

                                            Te water lating van boot

                                            Traditioneel Sumbanees dorp

Rietdekken

                                                          De keuken

                                                Hagelwitte stranden

                                           Kip plukken voor Soto Ajam

                                             De laatste reis van de buffel

                                                        Fileren

                                                     Trancheren

                                                      Grot met zoetwaterbron

Laatste loodjes

Inmiddels is het alweer zaterdag 13 oktober. Onze missie zit er bijna op! Rob heeft afgelopen woensdag in het Retraitehuis van de Orde in Kalianda zijn projectplan gepresenteerd en is 's avonds teruggekomen. De bevallingen en sectio's lopen als een trein! Vanochtend lagen er 5 baby'tjes in de zon en vanmiddag werd een  piepkleine tweeling gebracht waarvan de moeder 1 week geleden bij de bevalling elders is overleden. De kindjes zijn bijna uitgedroogd, maar gelukkig is hier een vrouw met meer dan genoeg melk voor haar eigen baby en zij pakt de tweeling er gewoon bij. Een klein gelukje bij een ongeluk.

Donderdagavond heeft Rob een film opgenomen waarbij de zusters een praatje houden voor Moeder Consulatrix en zuster Adriana in Rosmalen. Ze begonnen met een gezang, prachtig meerstemmig. Daarna had zuster Theodora, het opperhoofd van de Congregatie, enkele zusters uitgenodigd om een verhaaltje voor te bereiden. De film is heel leuk geworden!

Gister de presentatie van mijn rapport. De hele donderdag heb ik erop gezweet en gelukkig hebben we die dag vrij gepland om te schrijven. Rob ligt lekker te pitten, want zijn klus in Kalinda zit erop. Vrijdag is een hele batterij vroedvrouwen, nurses, zusters van de Congregatie, chauffeurs, administratief personeel etc verzameld in de vergaderruimte van Santa Anna en daar heb ik mijn verhaal gehouden. Rob neemt de financiële pagina voor zijn rekening. Het verloopt allemaal prima en aan het eind heb ik mijn fotoboek aangeboden. Zuster Rita bladert voor het front alle pagina's door terwijl ze het boek omhoog houdt. Het leuke is dat iedereen er wel ergens opstaat, dus een groot succes.

Om 5 uur worden we verwacht bij het Zusterhuis van de Congregatie naast de school. Even een paadje oversteken en je bent er. Hier wonen ongeveer 20 zusters en ook zij willen een lied ten gehore brengen voor de zusters in Rosmalen. Het is een klereherrie daar omdat alle schoolkinderen voor het raam staan te gillen, maar daar trekt niemand zich iets van aan. Stoïcijns gaan de zusters door met het buiten klaarzetten van een keyboard en zelf stellen ze zich op voor het Mariabeeld in de tuin. Zuster Monica, het hoofd van de school, ziet erop toe dat Maria niet door het koor aan het oog onttrokken wordt en ondanks het gejoel van de kinderen beginnen ze te zingen. Vrijheid, blijheid hier. Iedereen doet z'n ding en stoort zich niet aan de ander. Na afloop komen alle kinderen naar beneden gerend om de "Belanda's" een handje te geven en ze brengen voor ons en voor de film hun schoollied ten gehore. Ze zullen genieten in Rosmalen!

We hebben ook ontdekt dat we kunnen skypen. Gister ma uitgebreid aan de telefoon gehad. Die was helemaal verrast dat we zomaar belden en de verbinding was heel goed. Ze vroeg hoe Rob het vond bij al die zusters. Rob zei: "Ik word vreselijk verwend  door de zusters!" Ma: "Dan moet je maar snel weer naar huis komen". Toen Rob dat later aan de zusters vertelde lagen ze dubbel van het lachen. Die zusters zijn trouwens altijd in voor een geintje, van jong tot oud. Tijdens het eten klinkt er ineens Nederlandse muziek: Piet Hein, In naam van Oranje doe open de poort, In een blauw geruite kiel enz. Wij kijken verbaasd waar het vandaan komt en aan het eind van de tafel zit zuster Alice, de oude chinese zuster-econoom, te glimmem en met pretoogjes tovert ze een klein radiootje onder tafel vandaan. Van Pa Willy heeft ze een stick gekregen met hollandse liedjes en ze straalt van oor tot oor door haar sukses. Zuster Emmy heeft kweekwee voor ons gekocht. We kennen het wel uit oude boeken over Indië. Een zoete lekkernij in een banananblad. Zo lekkerrrrrrrr...........

Vandaag feestelijke lunch met het hele personeel en natuurlijk speeches en cadeautjes van Dr Heru en zuster Anita. Of we alsjeblieft volgend jaar weer terug willen komen! Nou, wij willen wel, maar of de PUM dat goedvindt weet ik nog zo net niet. Ach, anders gaan we gewoon zelf......

Die avond eten met de kinderarts Dr Willy Gunawan en zijn gezin. We hebben hem vorig jaar ook ontmoet en hij heeft ons uitgenodigd. Diverse zusters gaan mee. Dr Willy heeft een eigen praktijk in de stad en houdt eens per maand een gratis spreekuur voor kinderen in Santa Anna. Een heel gezellige en sociale man!

Zondag vroeg op voor de mis. We krijgen hier dagelijks ruimschoots ons portie religiositeit, dus dat wordt afkicken straks. Om 6 uur zitten we in de kerk naast het ziekenhuis tussen de witte kappen. De eigen priester van het district is een leuke jonge vent met vrij lang zwart haar die in een wapperend groen met wit gewaad binnenvliegt. Hoewel we er niks van verstaan snappen we wel dat het een makkelijk en geestig prater is, want er wordt regelmatig gelachen. Vandaag een preek over de uitspraak: Het is moeilijker dat een kameel door het oog van de naald gaat dan dat een rijke de hemel binnenkomt. Als een ware toneelspeler doet hij na hoe oude zusters steeds tevergeefs aan een draadje likken om het door het oog van de naald te krijgen en de zusters liggen dubbel! Tijdens het laatste gezang gaat de priester met zijn gevolg altijd als eerste de kerk uit en als wij buiten komen zit hij al in t-shirt en spijkerbroek op z'n grote motor, geeft nog wat zusters een handje en stuift weg. Schitterende vent!

Na de mis is er een rondtour voor ons gepland langs de verschillende huizen van de zusters in Bandar Lampung.

Sr Paulientje gaat ook mee. Eerst bezoeken we het kerkhof waar de eigenaar voor de zusters een stuk grond ter beschikking heeft gesteld als particuliere begraafplaats. Hier liggen in een groot graf ook de nederlandse zusters, die in Indonesië gestorven zijn. Verschillende zuster zijn overleden in de Jappenkampen in 1945. We staan ook stil bij het graf van de oudere zus van Sr Emmy, die in 1996 bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen.  Emmy raakte zwaar gewond en overleefde, maar Judith die ook zuster bij de Orde was, niet. Emmy heeft het er nog steeds erg moeilijk mee.

In het eerste huis wonen Sr Christiana, Sr Maria en Sr Hendrika.  Sr Maria is de kok en heeft lekere hapjes gemaakt. De andere 2 zijn onderwijzeres op de school van de bisschop in hun achtertuin. Een enorme school met 200 kinderen tot 5 jaar in de creche, 800 in primary school (tot 12 jaar) en 200 in secundary school (tot 15 jr). Door naar het volgende huis waar een uitgebreide lunch klaarstaat met bebèk (eend). Hier wonen Sr Florentina (kok), Sr Hendrika, Sr Alberta (niet thuis) en een novice Sr Fabiola. Ze leiden een opleiding voor kinderverzorgster. De cursus duurt 8 maanden, de helft theorie en de andere helft praktijk. Er is erg veel vraag naar kinderverzorgsters in Bandar Lampung, dus alle meiden hebben zo een baan. Dan gelukkig terug naar Santa Anna voor de broodnodige rust en gelukkig even niet eten! Vanavond half 7 diner in het bisschopshuis, waar nu een retraiteoord is gevestigd waarin 3 zusters werken.

Ook hier worden we hartelijk ontvangen en heeft Sr Alphonsa, de kok, een heerlijke vis voor ons bereid. Ook Sr Justa en Regina geven acte de présence. Na het eten worden we door de aanwezige priester meegenomen naar de kelder waar een heuze radiostudio gevestigd is. Ze zenden 12 uur per dag religieuze en muzikale programma's uit. Terwijl wij door de glazen wand meekijken gaat de uitzending gewoon door. Tot onze verrassing komen we ook de leuke priester van vanmorgen tegen, die met een sigaret tussen de vingers achter zijn computer zit. Ik maak van de gelegenheid gebruik stiekum een plaatje van hem te schieten. Voor mijn plakboek!!

                                                       Sr Emmy met couveuse baby in de zon

                                                Sr Rita showt het fotoboek

                                                        Sr Alice met de radio

                                            Sr Paulientje, Sr Maria, Sr Clara en Mr Rob

                                             Lunch met bebek

                                          Sr Hendrika, Sr Theresita, Sr Fabiola en Sr Florentina

                                             Vis uit het bisschopshuis

                                             Sr Regina, Mr Herman (chauffeur) en Sr Alphonsa

                                                          Priesterstuk!