Permissie!!

Donderdag 27 oktober
Zojuist bereikte ons via Sr Theresita het heugelijke nieuws dat de "permissie" voor het starten van een Moeder en Kind Kliniek eindelijk door het gouvernement is verleend. Het
kon niet op een beter tijdstip komen! Iedereen is "ïn the mood" na ons bezoek en ze weten vanuit het businessplan wat ze te doen staat.
Sisterrrr-Sisterrrr, allemaal veel succes en tot volgend jaar!!  
Misterrrr Rob en Doctorrrr Christien.

Naar huis

Zaterdag 22 oktober.

Onze laatste dag bij de zusters, want morgen om 4 uur 's middags gaat ons vliegtuig naar Jakarta. Om half 1 is er een uitgebreide lunch georganiseerd voor alle medewerkers om afscheid van ons te nemen. Alle stoelen worden in de binnentuin neergezet en als iedereen zit houdt Sr Anita een speech. Dr Koen moet vertalen, want Sr Theresita is vanochtend vertrokken naar Malang. We worden zeer lovend toegeproken en natuurlijk zijn er cadeaus. Rob krijgt een Balinees houten masker en ik krijg 2 sarongs. Ze vinden het prachtig als ik er ter plekke één aantrek over mijn rok heen. Sr Scolasica heeft zichzelf overtroffen met een Javaans buffet. Het is binnen opgesteld en er staan diverse helpsters omheen om op te scheppen. Wij mogen met een klein gezelschap binnen eten in de airco en dat is wel lekker, want het is bloedheet. Dr Heru en zijn vrouw dr Lies zijn erbij, evenals dr Koen, zijn dochter Felicia, 2 huisartsen en natuurlijk Sr Rita en Anita. Ze hebben er echt een feest van gemaakt. 's Middags komt de chauffeur Mr Pur nog langs om een houten beeldje te brengen als aandenken. Eind van de middag arriveren Rita en Anita met een enorme doos. Cadeautje!! Help, hoe moet het allemaal mee? Het blijkt een doos vol met potten sambal, zakken kroepoek en Sumatraanse koffie. We besluiten de doos als geheel apart mee te nemen, want de koffers zitten al overvol. Zondagochtend nog 1 keer naar de kerk. We willen met de zusters in de bus, maar daar steekt Sr Alice een stokje voor. Ze belt Mr Willy of we met hem mee mogen rijden, want het is veel te gevaarlijk voor ons in de bus. Op de zusters zijn ze blijkbaar minder zuinig. Tijdens de lunch komen Sr Theresia en nog wat zusters van de overkant aanzetten met een sjerp voor Rob en een ketting met portemonnee voor mij. Sr Scolastica is helemaal origineel met een kleedje met tulpen erop geschilderd. Bovendien heeft iedereen nog een brief of een pakje voor de zusters in Rosmalen. Of wij dat maar willen afleveren? Ja natuurlijk willen we dat, graag zelfs! De zusters beloven de hele dag te bidden voor een goede reis en behouden tuiskomst, dus daar hebben we alle vertrouwen in. Er vloeien wel wat traantjes als we onder begeleiding van Sr Rita en Anta in de auto stappen naar het vliegveld en ook wij hebben best moeite met afscheidnemen. We zijn in die 3 weken heel verknocht geraakt aan de vrolijke zusters en het zal in Puiflijk aan de ontbijttafel een stuk stiller zijn. Aan de andere kant heb ik ook best behoefte aan eens even geen getetter aan mijn kop. Het is dan ook een oase van rust als we na een half uurtje vliegen kunnen bijkomen in de business lounge van het Sukarno-Hatti vliegveld in Jakarta. Mooi even tijd om mijn laatste blog te schrijven, want morgenochtend 9 uur zijn we weer op vaderlandse bodem.

Maandag.

Prima reis en lekker een paar uur geslapen. Het is prachtig helder weer boven Nederland en we vliegen over het Ijsselmeer en zien vanuit de lucht schitterend de Fevo Marina liggen waar onze zeilboot alweer op de wal ligt. Onze koffers komen als laatste van de band rollen, maar we missen nog de kartonnen doos met alle heerlijkheden van de zusters. Gelukkig blijkt de doos op een speciale andere band uit het vliegtuig te zijn gekomen, dus met 2 koffers en de bewuste doos stappen we op de trein naar Utrecht. Daar staat Frank klaar met mijn Clio, dus inladen, Frank afzetten bij Berenschot en dan op huis aan! Dit project zullen we niet gauw vergeten en we zullen de PUM dringend adviseren ons over een jaar nog eens terug te sturen

                                           Speeches ten afscheid

                                             Javaans buffet als lunch

                                             Met de vroedvrouwen op de foto

                                             Kerkdienst

                                            In de auto naar het vliegveld

                                            Heerlijk rustig in de business lounge

Businessplan

Dinsdag 18 oktober

Ik werk met de vroedvrouwen een communicatieplan uit. In de nieuwe organisatiestructuur die Rob heeft uitgewerkt is dr Heru het hoofd van cluster "Medisch". Ik stel voor dat de vroedvrouwen 2x per maand een gestructureerde werkbespreking houden en een afgevaardigde kiezen die 1x per maand overleg heeft met dr Eliza over medische zaken en 1x per maand met dr Heru over organisatie. Mijn plan wordt opgenomen in het businessplan en ik adviseer meteen te beginnen om de teambuilding te bevorderen. Bovendien blijven ze zo geinformeerd over de stand van zaken en kunnen ze met hun vragen ergens terecht.

Rob heeft gesprekken met Sr Martina van de foundation om de positie van Sr Rita te regelen. Sr Martina blijkt een slimme vrouw die de situatie begrijpt en ook de handen uit de mouwen wil steken.

Om 11 uur gaan we met Sr Theresita naar Metro waar zij woont. Ze gaat terug want ze gaat naar een meeting van "medior sisters" (46 - 65 jaar) in Yogyakarta. Wij zijn onze translater dus helaas kwijt. Tot onze verrassing vertelt ze in de auto dat ze donderdag bij ons terugkomt, want Sr Martina heeft gezorgd dat ze met het vliegtuig naar Yogya gaat ipv met de bus, zodat ze 2 extra dagen ons kan helpen. Voor ons heel fijn, want ze is niet alleen translater maar ze weet veel van management en kan de mensen heel goed motiveren. In Metro weer heel veel eten, bidden in de huiskapel en heel veel lachen. Het huis in Metro heeft een school waar 32 kinderen intern wonen. Op de terugweg bezoeken we ook een ander huis waar nieuwe postulanten en novices wonen onder het wakend oog van Mother Anastasia. Er zijn dit jaar 7 jonge postulanten! De kloosterordes groeien hier tegen de klippen op. 

Woensdag schrijven we de hele dag aan ons businessplan en gaan 's avonds uit eten met Mr Willy, een Indonesiër die veel contact heeft  met de zusters. Hij en zijn vrouw spreken goed Nederlands en het is wel fijn om weer eens in je moerstaal te kunnen converseren.

Donderdag bespreken we het businessplan met dr Heru, Sr Martina van de foundation en Sr Rita gelukkig weer in aanwezigheid van onze tolk, Sr Theresita. Het valt in zeer goede aarde en er hoeft weinig veranderd te worden. Eindelijk 's middags eens even tijd om een boek te lezen en wat te relaxen. Wel natuurlijk powerpoint-presentatie voorbereiden voor de meeting met de werkers op vrijdag.

Vrijdag:

Ontbijt met dr Koen die elke ochtend zijn dochter naar school brengt naast het Santa Anna. We gaan de stad in en eten in een straattentje bakmie met kroepoek en ik probeer sojamelk. Ze doen overal suiker in dus de melk is zoet en goed te drinken. Rob waagt zich er niet aan. Om 8 uur is er een vergadering over het businessplan met de dokters. Er zijn slechts 3 dokters aanwezig: de anaesthesist, de kinderarts en 1 huisarts. Helaas is dr Eliza er niet bij, maar dr Heru zal haar bijpraten. Om 2 uur zit de gymzaal vol met medewerkers en wij houden onze powerpoint presentatie. Sr Theresita en dr Heru houden nog een motiverend praatje en Rob en ik reiken Hollandse klompjes uit aan diverse medewerkers. De PUM geeft altijd een zak kompjes mee om weg te geven. Ik heb een Indonesisch praatje voorbereid met behulp van Theresita en overhandig een plaatjesboek over HOLLAND aan Sr Rita. Morgen gaan we lunchen in Santa Anna met alle medewerkers als afscheid. Vandaag is de verjaardag van mijn moeder en ik had het aan diverse zusters verteld. Ik word regelmatig gefeliciteerd en Sr Emmy heeft speciaal voor mijn moeder een boeket bloemen op tafelgezet. Later vind ik op mijn kamer een felicitatiekaart voor mijn moeder van alle zusters. Ze zijn zo attent!! Echt heel leuk.

                                                          Sisters in de kattenbak

                                                           Met sisters in Metro

                                                            Mister Willy + vrouw

                                                          Sr Emmy met boeket voor mijn jarige moeder

 

                                            Groepsfoto na presentatie business plan

De vroedvrouwen

Zaterdag 15 oktober is de meeting met dr Eliza, de nieuwe gynaecologe. Ze houdt een monoloog tegen de vroedvrouwen van wel een uur lang. Ik zie de gezichten betrekken en hoor later van Sr Theresita dat de taak van de vroedvrouw wordt haar te assisteren op de poli en de bevalling te doen onder haar supervsie.  Ze heeft een aantal ervaringen dat ze te laat bij een bevalling geroepen is, dus ze wil de teugels strak antrekken.  Wel zegt ze toe haar kritiek niet te zullen spuien waar de patiënt bij is. Na de bijeenkomst zijn de dames uiteraard niet blij en ik stel voor maandag bij elkaar te komen om erover te praten.  We maken kennis met dr Koen, de jonge dynamische kinderarts, die ons meteen uitnodigt om s' avonds samen te gaan eten. Natuurlijk gaan Sr Theresita en een stel andere zusters mee en na afloop nodigt dr Koen Rob en mij uit nog even mee te gaan naar zijn huis. De huizen hier zijn voor onze begrippen erg ongezellig. Er is een gladde tegelvloer, de ijskast staat pontificaal middenin te kamer en er is spaarzaam meubilair. Men houdt hier erg van kitsch zoals afschuwelijke kunstbloemen en alles wordt verlicht met een soort TL-buizen. Dr Koen opent een fles wijn, wat hier alleen bij hele speciale gelegenheden gebeurt want wijn is onbetaalbaar. Zijn vrouw en oudste dochter zijn naar Jakarta naar de orthodontist, maar zijn jongste dochter van 12 jaar is thuis, een leuke meid die vlot engels spreekt. Zijn schoonouders, die al in bed liggen worden opgetrommeld en zijn schoonvader laat de tuin zien met prachtige vruchtbomen: een boom met stervruchten en een ramboetan boom. Natuurlijk maakt schoonmoeder enkele vruchten voor ons klaar om te proeven en we krijgen van haar elk een T-shirt van Sulawesi in een mooi tasje. Dr Koen en zijn vrouw zijn van chineze afkomst en zijn schoonvader spreekt en schrijft vloeiend Mandarijn. Om 11 uur 's avonds brengt dr Koen ons terug en op de terugweg rijdt hij langs een chinees straattentje, want wij moeten ook nodig Bubur proeven, een soort dikke kippensoep. Je wordt hier werkelijk volgepropt met eten. Ik eet een paar happen en hoewel het erg lekker is zit ik helemaal vol! Zondag natuurlijk eerst naar de kerk waar het zusterkoor zingt in een jeugddienst. Een heleboel jongeren van zo'n 12 tot 18 jaar luisteren naar een hele vlotte en blijkbaar zeer geestige priester, want er wordt vaak gelachen. Voor de eucharistie komen een soort Balinese schonen in traditionele kledij met gouden topjes en blote schouders heupwiegend offertjes brengen. Dat kan hier allemaal! Na de dienst meteen door naar het retraite-huis van de congregatie in Kalianda, ongeveer 2 uur rijden. Sr Roberta heeft kleine pannenkoekjes gebakken voor onderweg. Ik zit in de kattenbak met 2 jonge zustertjes en we hebben de grootste pret. Mr Rob mag zoals gewoonlijk voorin zitten. Het retraitehuis is een mooi groot gebouw, waar de zusters kunnen relaxen en het is tevens conferentiecentrum voor groepen. Natuurlijk weer eten en een kijkje nemen in de tuin. We moeten ook het strand zien, maar dat is weer 30 km verderop, dus al met al uren hobbelen in de auto. Pas om half 8 komen we behoorlijk gaar in Bandar Lampung terug waar dr Koen ons weer heeft uitgenodigd om te eten met zijn vrouw en 2 dochters. Dus gelijk door naar een chique chinees restaurant. Total loss duiken we 's avonds ons bed in.

Maandag.

Het gesprek met de vroedvrouwen. Ik geef ze 1 voor 1 gelegenheid om hun hart te luchten. Ze voelen zich aangetast in hun professionele competentie en zijn bang hun vaardigheid te verliezen als ze alleen maar assistent van dr Eliza zijn. Ik kan met hen meevoelen, maar vertel ook dat ze geen keus hebben. Als er niets gebeurt gaat het ziekenhuis failliet en bij de start is het niet verkeerd eerst de touwtjes maar eens strak  aan te trekken. Ik vermeld wel in mijn rapport dat de vroedvrouw bij bewezen competentie zo snel mogelijk haar zelfstandigheid terug moet krijgen. Ze begrijpen het goed en zijn blij eindelijk te weten waar ze aan toe zijn. Een andere slechte boodschap die ik moet brengen is dat ze geen medicijnen meer mogen voorschrijven. Wettelijk mogen ze dit niet, maar ze doen het wel. Dr Heru heeft mij gevraagd om dit karweitje voor hem op te knappen. Al met al geen fijne dag voor de dames. Rob is inmiddels begonnen met het schrijven van een businessplan, waarin alle adviezen die we geven vermeld staan. Dr Heru blijkt inmiddels met zijn vrouw, dr Lies, naar Bali vertrokken te zijn voor een congres. Hij komt pas donderdag terug. Surprise!!

                                            Eten bij de zusters in Mere Marie

                                            Sr Paulientje met Chris

                                           Aan het strand bij retraitehuis

                                              Dr Koen (dr Gunawah) met gezin

                                            Vroedvrouw Maria met pasgeboren baby

                                            Prachtige nieuwe OK (nog nooit gebruikt)

Gebakken long en gestoofde koeienmaag.

Zondag, 9 oktober

Om 6.15 uur ontbijt en om 7.45 uur rijdt de auto voor om ons samen met enkele zusters naar de kerk in het centrum van Bandar Lampung te brengen. Het is een grote kerk en toch is hij om half 9 zeer goed gevuld. Het is een rk dienst zoals ook in Nederland gehouden kan worden en hoewel we er niets van verstaan is het een belevenis om met de zusters samen de viering bij te wonen. Na de dienst koffie drinken in de vertrouwde eetzaal van Santa Anna, waar Sr Theresita meldt dat in de avonddienst het koor van de zusters van Santa Anna zal zingen. Natuurlijk geven we ook daar acte de présence, dus we worden deze zondag behoorlijk gesticht! Om half 7 staan dr Heru en zijn vrouw dr Lies voor de deur om met ons te gaan eten. Het vertrouwde drietal: Sr Theresita, Sr Rita en Sr Anita gaat mee. Zodra we het Padang Restaurant binnenkomen wordt de tafel volgeladen met allerlei schaaltjes met diverse gerechten. De gewoonte is dat je betaalt wat je eet waarna onaangeroerde schaaltjes weer naar de keuken verdwijnen voor de volgende gasten. We eten met onze rechter hand en dat gaat ons aardig goed af. We moeten proeven van gebakken long, gestoofde koeienmaag en nog meer akeligheden, die echter verrassend lekker smaken. Als je er maar niet over nadenkt wat je aan het eten bent. Er wordt zoals gewoonlijk weer veel gelachen en de stemming zit er goed in.

Maandag

De komende week staat voor mij in het teken van het maken van protocollen met de vroedvrouwen en Rob gaat proberen orde te scheppen in de administratie. Bij mijn meetings met de vroedvrouwen zijn er steeds zeker 8 van de 10 aanwezig. Het merendeel is nog jong en geen "Sister of the Sacred Heart" terwijl 3 oudere vroedvrouwen wel tot de orde behoren. Ze zijn allemaal erg geinteresseerd en luisteren met gespitste oortjes. Er blijkt al vrij snel een verschil in werken tussen de oude en de jonge garde en ze zijn er gelukkig van overtuigd dat hier structuur in moet komen. Mijn taak is samen met hen werkprotocollen op te stellen die ook nog eens voldoen aan de WHO standaard. Ik had thuis als voor bereiding al voorbeeld-protocollen gedownload op mijn Ipad en die komen nu goed van pas. Ik stel voor een gesprek te organiseren tussen de nieuwe gynaecologe, dr Eliza, en de vroedvrouwen in mijn aanwezigheid om de nieuwe protocollen aan haar voor te leggen. Ik merk  duidelijke tegenzin bij de dames en als ik vraag wat ze vinden van de nieuwe gynaecologe barsten de dames los. Ze voelen zich op de vingers gekeken, dr Eliza geeft kritiek waar de patiënt bij is, ze worden als hulpje gebruikt enz. enz. Eindelijk kunnen ze hun hart luchten maar niemand durft het met dr Eliza te bespreken. We spreken af dat ik zal proberen op een niet al te confronterende manier hun zorgen met dr Eliza te bespreken. Zij zullen daar zelf ook bij zijn. Ben benieuwd hoe dat zal aflopen.................

Inmiddels komt Rob tot de ontdekking dat niemand van het management (dr Heru en Sr Rita) enig idee heeft hoe het ziekenhuis er financieel voorstaat. Men heeft wel het besef dat er verlies geleden wordt, maar waar dat aan ligt??? Gelukkig blijken er medewerkers te zijn die op de vraag van Mr Rob prima cijfers weten te produceren en nu komt naar voren dat niemand echt verstand heeft van het managen van een ziekenhuis. De gebouwen etc zijn prachtig, maar er is niets georganiseerd. Financiële cijfers blijken aanwezig maar worden niet gebruikt. Er is een Foundation, waarin enkele zusters en ook Sr Rita zitten, waaronder een school en het Santa Anna ziekenhuis hangen. Dr Heru is onbezoldigd directeur, maar heeft geen taakomschrijving. Sr Rita is ook nog eens werkzaam in haar eigen ziekenhuis en als zodanig ondergeschikt aan de directeur dr Heru, dus het klopt allemaal van geen kant. Rob probeert Sr Rita duidelijk te maken dat ze moet kiezen: óf lid van de Foundation óf werker in het ziekenhuis. De orde blijkt haar naar voren te hebben geschoven voor deze functies en ze is er zelf ook niet gelukkig mee. Daarnaast probeert Rob dr Heru en Sr Rita de meest elementaire vaardigheden van management bij te brengen, zoals hoe je een kostprijs voor een verblijf in het ziekenhuis moet berekenen. Ze zitten ijverig alles op te schrijven en dr Heru blijkt de stof vrij snel en goed op te pakken. Rob is perplex dat er zo weinig kennis aanwezig is!  Hij heeft een simpel oefenprogramma gemaakt om ze wat inzicht in financiële zaken te geven. Zo werken we allebei op ons eigen terrein en 's avonds kletsen we bij om het overzicht te houden. Ondertussen worden we overal uitgenodigd.  Maandagavond bezoeken we de apotheek, de stroke-unit en de polikliniek van Alec, een schatrijke chinees. Zijn vader is begonnen met een bakkerij en een apotheek en zoon Alec breidt de zaak uit met een polikliniek. Helaas krijgt hij geen toestemming van het gouvernement om een kliniek te bouwen, dus zet hij een hotel neer waar evt. ook patiënten kunnen logeren. Als zijn vader een beroerte krijgt en voor therapie helemaal naar Jakarta moet begint hij gewoon zijn eigen stroke-unit. Een echte zakenman! Frans, ook een PUMmer, adviseert de bakkerij. Lijkt me toch geen indicatie voor een "ontwikkelingsproject", maar ja.............. Op de terugweg eten we met de zusters langs de kant van de weg "bakmie". Gelukkig zijn we inmiddels resistent tegen alle bacteriën die hier rondwaren, dus zelfs dit overleven we zonder enig probleem. Dinsdag worden we uitgenodigd door de aangenzende community waar 21 sisters van de congregatie wonen. Ze hebben speciaal voor ons extra lekker gekookt en naderhand helpen we met de afwas, wat tot grote hilariteit leidt.

Vandaag, woensdag, lopen hier een antal junior sisters, variërend in leeftijd van 20 tot 25 jaar rond. Ze hebben een bijscholing in onze community en eten 's avonds bij ons aan tafel. Eén zuster spreekt goed engels en vraagt of we zondag weer naar het koor komen luisteren, want ze vond de uitvoering afgelopen zondag niet zo'n succes. We beloven natuurlijk te komen en veel te bidden om ze nog mooier te laten zingen. Rob is meestal de enige man temidden van allemaal vrouwen en ze proberen hem om het hardst te verwennen. Hij krijgt de lekkerste hapjes toegestopt en laat het zich gaarne aanleunen. We voelen ons helemaal thuis tussen de sisters en hebben het idee dat we hier al weken zitten. Wel zijn we af en toe blij dat er even niets voor ons georganiseerd wordt, want we kunnen het soms amper bijhouden.

                                              Padang eten met dr Lies en dr Heru

                                                          Goochelaar met bordjes

                                            Protocollen maken met de vroedvrouwen

                                             Jongste sisters

                                            Jonge sisters met bejaarde PUMmers
                 

Vergaderen, een meeting en veel bidden

Donderdag is Sr Theresieta jarig. Ze is nu 63 en aan tafel wordt uitgebreid gezongen en een kaarsje voor haar aangestoken. Ze heeft een bloemetje naast haar bord en krijgt een gekookt ei. Na het vroege ontbijt blijken de zusters een goed verslag gemaakt te hebben van de bespreking van de vorige dag. Rob en ik worden allengs optimistischer over onze missie. Er blijkt ook een soort directeur te zijn, een gepensioneerde huisarts en tevens echtgenoot van één van de in het Santa Anna werkende huisartsen. Hij wordt niet betaald en wat hij doet is onduidelijk. We plannen een afspraak met hem voor vrijdag. De zusters komen met het voorstel om zaterdag een meeting te houden met de belangrijkste werkers in het ziekenhuis om onszelf voor te stellen en tevens iets te zeggen over onze ervaringen tot nu toe en het doel van ons bezoek. Tussen de bedrijven door worden we volgestopt met allerlei indische heerlijkheden, vooral zoetigheid. Als we om 1 uur voor onze kamer op de waranda zitten komt de nieuwe anaesthesist kennismaken. Hij vertelt dat hij van plan is het Santa Anna tot het 1e ziekenhuis te maken in de regio dat "pijnvrij bevallen"  aanbiedt, dus bevallen met een ruggeprik. Zo hoor je nog eens wat! Communicatie blijkt overduidelijk niet het sterkste punt van de werkers hier.  's Middags rijdt de auto van het ziekenhuis voor en gaan we met Sr Theresieta en 2 jonge zustertjes naar het strand. We rijden ruim 20 minuten en kunnen na betaling het strand oprijden. Op donderdag is het rustig. Er staan leuke hutjes op palen met een dak van palmbladeren, waar je heerlijk kunt zitten. Sr Theresieta regelt een boot en we maken een vaartocht rond een voor de kust liggend eiland. "Willen jullie klapper?" vraagt ze als we terug zijn. Ze koopt voor ieder een kokosnoot die ter plekke geklieft en geopend wordt. De heldere melk is lekker en ook het vruchtvlees smaakt goed. Om 5 uur moeten we thuis zijn want dan gaan we naar de kapper. Ik heb besloten ook mee te gaan, want de kapper knipt ook dames. Alec komt ons halen met zijn auto en we rijden naar de kapsalon. Dat is een belevenis! Mijn haar wordt eerst 2x gewassen + hoofdmassage door een leuke dikke indonesiër terwijl Rob geknipt wordt door een aardig nichterig type. Als Rob klaar is  huppelt de indonesische nicht op mij af en zet de schaar erin. De hele familie kijkt met open mond toe. Als ik geknipt ben wordt er weer gewassen en kan ik kiezen tussen tonic of foam voor het föhnen. Nou, het resultaat mag gezien worden! We moeten natuurlijk met de kapper + familieleden op de foto en ik vrees dat we vanaf morgen in de etalage hangen. Het is voor de kapper prima reclame dat hij 2 Belanda's heeft mogen knippen. Voor we het weten heeft Alec alles betaald en worden we thuisgebracht. De zusters hebben de grootste lol om onze korte koppies en gelukkig deze keer geen verdere festiviteiten, dus op tijd naar bed.

Vrijadg om 7 uur naar de kerk, want elke eerste vrijdag van de maand wordt voor de schoolkinderen een speciale mis gehouden. De kerk zit stampvol kinderen met mooie batik bloesjes in rood en blauw, al naar gelang de leeftijd.  Tijdens het ontbijt horen we dat Sr Theresieta de vorige avond is uitgegleden na het bidden en een botje in haar linker hand heeft gebroken. Getaped en wel is ze om 11 uur weer present voor onze ontmoeting met dr Heru, de direkteur. Hij blijkt een aardige man die vertelt dat zijn streven is om in het ziekenhuis protocollair te gaan werken vanaf het moment dat  de toestemming van het gouvernement binnen is.  Die toestemming komt mogelijk volgende week binnen en hij blijkt nog niet eens begonnen met 1e protocol terwijl het plan er al bijna een jaar ligt. Als ik aanbied daarbij te helpen legt hij ineens een ongekende ijver aan de dag en plant meteen een afspraak om ons met diverse werkers te buigen over een protocol voor de prenatale controles. Rob zal het wervende praatje voor de belangrijkste medewerkers op zaterdag houden en heeft maandag een meeting met administratieve krachten om financiële cijfers boven tafel te krijgen. Er komt schot in de zaak en we hebben er steeds meer lol in. Ook de zusters worden nog enthousiaster dan ze al waren!

Zaterdag.

De zusters hebben met spoed een enquete in elkaar gesleuteld voor de medewerkers die straks aanwezig zullen zijn bij de meeting. Ze presenteren de uitslag en het merendeel is zeer positief. Natuurlijk willen ze meer verdienen en zijn enkelen benauwd dat het ziekenhuis niet klaar is voor de "Change", maar wat duidelijk naar voren komt is dat er beter gecommuniceerd moet worden. Dit is ook het punt dat ons het meeste opgevallen is: gebrek aan communicatie. Daar gaan we onmiddellijk iets aan doen door de meeting te houden. Om 12 uur zitten zo'n 25 man in de gymzaal en na het gebruikelijke gebed houdt Dr Heru op humoristische wijze een inleiding. Wij worden geintroduceerd en Rob krijgt het woord. Hij vertelt dat we erg geimponeerd zijn door het mooie gebouw en de aardige medewerkers. Bij onze missie komt de nadruk te liggen op communicatie en samenwerken. Over 2 weken hopen we  een aantal werkprotocollen en een Business Plan op papier te hebben en voor ons vertrek volgt een nieuwe bijeenkomst om de resultaten te presenteren. Er worden vragen gesteld door de medewerkers, die Rob en ik zo goed mogelijk proberen te beantwoorden. Een vroedvrouw is bang dat arme mensen niet meer naar het ziekenhuis gaan omdat ze denken dat het alleen voor rijken is. De zuster kok vraagt of ik suggesties heb hoe ze voor diabeten moet koken. De bewaker vraagt of er nog andere taken voor hem zijn dan alleen op wacht staan. Al met al zijn we 2 uur zoet en ik heb de indruk dat de meeting goed valt bij de medewerkers. Het is de eerste bijeenkomst sinds jaren! We zijn erg in ons sas met dr Heru. Hij blijkt een leuke vent die ook de handen uit de mouwen wil steken. 's Avonds neemt hij ons samen met de Sr Theresieta, Sr Rita en Sr Anita mee uit eten. We dineren in een hotel dat op de hoogste berg van Bandar Lampung ligt, zodat we tijdens het eten een prachtig uitzicht hebben over de stad bij nacht.. Het hotel heeft een aantal overdekte buitentafels die als afzonderlijke "hutjes" tegen de berghelling geplakt zijn en dr Heru heeft voor ons gezelschap zo'n loge besproken. Ook hier wordt uitgebreid gebeden en na het eten gedankt. Het eten is voortreffelijk en er wordt veel gelachen, vooral als dr Heru verschillende grappige legpuzzels en trucjes uit z'n zak haalt. Op de terugweg rijden we langs zijn huis en maken kennis met zijn vrouw Lies, die om 9 uur 's avonds op zaterdag nog bezig is met haar spreekuur. Morgen gaan we 2x naar de kerk en 's avonds met dr Heru en dr Lies in een padang-restaurant eten.

                                                         De jarige job

                                                         Dr Heru

                                              De meeting

                                                         Sr Anita

                                             Sr Rita en Mr Rob

                                                  Entree van het ziekenhuis

Aan het werk op Sumatra

Dinsdag  4 oktober worden we om 3 uur 's morgens gewekt en vertrekken om half 4 naar het nieuwe vliegveld van Lombok. Dit vliegveld is na veel gedoe eindelijk geopend op 1 oktober en dus zijn wij genoodzaakt on 1,5 uur te rijden ipv 1/2 uur. Maar ach, een vroegertje zou het sowieso zijn en na een vakantie van 3 weken kunnen we er weer tegen. De vlucht naar Jakarta verloopt voorspoedig en daar moeten we 7 uur wachten op de vlucht naar Sumatra. Dat is maar goed ook, want bij het inchecken blijkt dat mijn vlucht niet bevestigd is, dus we belanden in de burocratische molen van loket naar loket. Eind van het liedje is dat we een nieuw ticket voor mij moeten kopen van E 112.00, maar daar vlieg je dan ook business class voor! Bijkomend voordeel is dat we de resterende 5 uur in de business lounge mogen doorbrengen, waar we gratis en voor niks kunnen eten en drinken. Zo valt het wachten niet al te zwaar. Om 13.10 plaatselijke tijd vertrekken we naar Bandar Lampung, waar we een half uur later landen. We worden opgewacht door 3 zusters, de plaatselijke PUMvertegenwoordiger Mr Erwanto en de chauffeur Willy. Sr Rita en Sr Anita blijken later de leidinggevende zusters en Sr Theresieta is onze tolk. Zij spreekt zeer goed engels en is een gepensioneerde lerares. Zowel Willy als Mr Erwanto, die college geeft in Agriculture aan de Lampung University, spreken goed engels. Willy troont ons eerst mee naar zijn huis, dat tegen een berg op is gebouwd. Vanaf hier hebben we een prachtig uitzicht op het Santa Anna Ziekenhuis en de zee. Bandar Lampung is een havenplaats en er schijnt nooit een toerist te komen. We rijden door naar het Santa Anna waar de zusters ons ontvangen met een koele dronk en lekkere indonesische hapjes. Sr Rita en Sr Anita zijn 37 en 49 jaar oud en zijn echte lachebekken. We verstaan er niets van, maar ze liggen voortdurend in een deuk. Er wordt hier trouwens opvallend veel gelachen, vooral door de vrouwen. Dan worden we meegetroond naar onze kamer, want we zullen wel moe zijn na de reis! We krijgen een VIP-room: grote kamer waar 2 ziekenhuisbedden staan, strak opgemaakt met zeiltje en steeklaken zoals ik destijds de bedden in het Juliana Ziekenhuis opmaakte. We slapen op kussens met handgeborduurde kussenslopen en er is een ijskast, volgestopt met allerlei fruit en drinken. We kunnen heet water tappen uit een machine en zo nescafé of thee maken en er is een keur van snoepjes, koekjes en zoutjes. Nou, hier kunnen we het wel even uithouden. Omdat we absoluut niet moe zijn willen we samen en eindje gaan lopen, maar onmiddellijk duikt Sr Rita op, die aanbiedt ons te begeleiden. Dit pakt heel leuk uit, want ze troont ons mee naar het huis waar zij met 5 andere zusters woont. Het is een gelach en gekakel van jewelste als wij het huis binnenkomen. De zusters worden aan ons voorgesteld; Sr Paulien is de oudste (74) en spreekt nog een paar woorden nederlands en Sr Andrea is de jongste (27). Zij spreekt goed engels en fungeert hier als tolk. Er wordt verse juice gemaakt en we mogen lekkere hapjes proeven. Om half 7 lopen we met Sr Paulien en Sr Andrea terug naar Santa Anna en eten we met de zusters rijst met allerlei bijgerechten. We hebben op hun vraag aangegeven graag met hen samen de maaltijd te willen gebruiken, dus we beginnen en eindigen 3x daags met een lezing + gebed. Doodmoe vallen we die avond al om 9 uur in slaap  in onze ziekenhuisbedden met infuusstandaard.

Woensdag.

Ontbijt om 6.15 met de zusters en vervolgens gaan we naar de overdracht van de wacht. Ongeveer 30 personeelsleden, zoals zusters, bewakers, technisch personeel en chauffeurs komen buiten bij elkaar en er wordt gemeenschappelijk gebeden. Daarna vindt de overdracht plaats door de nachtzuster en gaat iedereen aan de slag. Wij beginnen met een rondleiding door het ziekenhuis. Dat ziet er tot onze verbazing fantastisch uit! Een ruime entree met mooie tegelvloer, een glimmende balie, een wachtgedeelte met tv, 3 spreekkamers voor huisartsen.  Het is een Moeder en Kindziekenhuis, maar er wordt wel door die huisartsen een algemene polikliniek gedraaid. Aansluitend is de apotheek, het lab met een prachtige bloedanalyser en er zijn 2 nieuwe kamers ingericht voor een gynaecoloog en een kinderarts. Achter de entree loop je door naar het opnamegedeelte. Hier is een 3e klas kamer met 5 bedden, een 2e klas kamer met 3 bedden, 2 kinderkamers mt 6 bedden en een aantal 1e klas kamers voor 1 persoon. In een VIP-room staat zelfs een bankstel met zoals in Indonesië gebruikelijk het plastic nog over de bekleding heen. De nieuwe operatie-unit is uitgerust met een in hoogte verstelbare operatietafel met grote dure lampen erboven. Het ziekenhuis wacht al een jaar op toestemming van het gouvernement om de status van "D-Clinic" te krijgen ipv Kraamkliniek, zodat de aangetrokken gynaecoloog, kinderarts en anaesthesist kunnen beginnen. Al met al een prachtige voorziening, die grotendeels leeg staat. In de VIP-room, die nu een jaar in bedrijf is, hebben tot nu toe 3 patiënten enkele dagen gelegen. Als we na de rondleiding bij elkaar komen voor een 1e gesprek komt de aap uit de mouw: Ze hebben wel voorzieningen, maar te weinig patiënten. Sr Rita en Sr Anita zijn belast met het management, maar willen liever zuster zijn dan manager. Desalniettemin stralen ze veel enthousiasme uit en gaan ze ervoor om hun ziekenhuis tot een succes te maken. Na het gesprek vragen we of ze wat punten, die besproken zijn op papier willen zetten en wij gaan een eindje lopen om de zee te zoeken. We lopen eerst een heel eind langs de grote weg, maar als we in steeds nauwere straatjes terechtkomen en nog geen spoor van de zee kunnen ontdekken keren we maar weer om. Als de zusters van onze escapade horen beloven ze onmiddellijk ons de volgende dag mee te nemen naar zee. Als we languit op bed liggen bij te komen wordt er rond 7 uur op de deur geklopt. We gaan onverwacht uit eten en of we maar mee willen komen. We schieten snel een nette broek aan en horen in de auto dat Mr Erwanto een aantal PUMmers uit de regio heeft uitgenodigd voor een etentje in een hotel. Tja, dat hoor je dan 5 minuten van tevoren. We ontmoeten een Hollandse bakker en een kalkoendeskundige, die prachtige verhalen vertellen van hun diverse missies voor de PUM.  Alec, de schatrijke chineze eigenaar van de bakkerij (+ 3 apotheken, een soort polikliniek en diverse hotels) is ook aanwezig en omdat zijn kapsel verdacht veel lijkt op dat van Rob, informeert Rob of hij een geschikte kapper voor hem weet. Ja hoor, hij belooft Rob morgenavond te komen halen, want hijzelf wil ook geknipt worden. Het diner is erg gezellig en we vallen thuis als een blok in slaap.

                                            Geborduurde kussenslopen

                                            Onze bedden

                                            Een aantal zusters aan tafel

                                         
                                             R&C met sr Theresieta

                                            Onze kamer aan de gallerij

Laatste dagen

Vrijdag 30 september

Gelukkig is de overtocht van Gili naar het vasteland van Lombok niet zo heftig als de oversteek vanaf Bali. Toch ook nu niet zonder slag of stoot, want als wij inclusief onze koffers in zwemvesten maatje XXXL als haringen in een ton in een kanariegeel racebootje gepropt zitten, laat één van de motoren het afweten. Er klinkt alleen een onderdrukt gepruttel, maar daar blijft het bij. Onze "kapitein"  stapt in het water en frummelt wat  in het apparaat. Er worden achtereenvolgens diverse maten schroevendraaiers vanaf de wal aangereikt door een ijverige bediende, maar de motor geeft geen sjoege. Wij krijgen het steeds benauwder in de stijve zwemvesten en het publiek aan de wal gaat er eens lekker voor zitten onder het genot vaneen hapje en een drankje. Dan komt er een forse Australiër in een bontgekleurde zwemshort en voorzien van diverse tatoo's aankuieren en ook hij werpt een blik op het weigerachtige apparaat. Uiteindelijk, na schoonspoelen met zoet water, komt het handeltje tot leven. De behulpzame badgast krijgt applaus vanaf de kant en vanaf de boot en weg stuiven we. In een kwartier zijn we overgezet en met een busje worden we naar ons laatste hotel gebracht. Nou, dat is alle moeite meer dan waard, want het is een plaatje. Prachtige huisjes met groot balkon met ligbank (formaat 2-persoons bed) en zeezicht. Een groot zwembad, dat zo over lijkt te lopen in zee, omzoomd door een houten plankier met grote divans. Natuurlijk ligstoelen met parasols en een open ontbijt- en dinerruimte. Erg vriendelijk personeel, dus een ideale plek om onze vakantie af te sluiten. In zee kan gesnorkeld worden en ik zie eindelijk "Nemo's" (clownvisjes), die tussen de armen van zee-anemonen rondzwemmen. Zaterdag nemen we een taxi naar Sengigi, een toeristisch stadje, waar M&M de laatste inkopen doen. 's Avonds eten we in het maanlicht aan het strand seafood bbq. Het stormt zo gigantisch de laatste dagen dat de gingerale van Frank met ijsblokjes en al van tafel waait. Gelukkig blijft de zon wel schijnen en is de temperatuur aangenaam.

Zondagavond sluiten we af met een rijsttafel in het hotel en maandag zwaaien Rob en ik de kids uit, die om half 4 's middags naar het vliegveld vertrekken. Wij blijven eenzaam achter en gaan ons vanaf nu richten op ons PUM project. Morgenochtend 3 uur opstaan en 1,5 uur rijden naar het nieuwe vliegveld van Lombok. We vertrekken om 6 uur naar Jakarta en vandaar om 13.10 naar Bandur Lampong. Dus alle tijd om in de VIP lounge  op Sukarno-Hatti Airport in Jakarta mijn laatste vakantiestukje te schrijven.

                                            De kanariegele boot

                                                         Bungalow op Lombok

                                            Ons hemelbed

                                            Laatste inkopen

                                            Het zwembad bij zonsondergang

                                            Ons laatste avondmaal

LOMBOK

Zondag 25 september melden onze nieuwe gids en chauffeur zich om half 10 bij het hotel. De gids blijkt een tanige Indonesiër, die Rudi heet. Hij is 72 jaar en moet nog werken omdat zijn jongste kind op de middelbare school zit. Potent baasje! Hij vermeldt er meteen bij dat hij hartklachten heeft en dus niet met alle evenementen onderweg mee kan komen. Tijdens de autorit beveelt hij de chauffeur wanneer er ingehaald mag worden en de rest van de tijd zit hij te knikkebollen. We stoppen bij een waterval en bij een hindoetempel, waar elke 5 jaar diverse beesten levend met een steen om de nek in het meer gegooid worden om rampspoed af te wenden. De "Partij van de dieren"  zou hier goed werk kunnen doen. Halverwege schrikt de gids waker en zegt: "Ik weet niet wat jullie gaan doen, maar ik ga eten". Misschien was het komisch bedoeld, maar dat kwam niet echt over. We eten van een prima indisch buffet en proberen als toetje: zwarte rijst met klappermelk. Niet voor herhaling vatbaar. Daarna bezoeken we in Ubud een zilvermakerij. Wat een priegelwerk! Helaas zijn er 2 goudtypes onder de dames en ik kom al om in het zilverwerk, dus er wordt niet gekocht. Machteld informeert nog heel onschuldig of ze ook goud verkopen. NEE!! We logeren in hotel Spirit of Bali, vlakbij Monkey Forest. Gelukkig neemt Rudi vlot afscheid. Hij moet nog 3 jaar werken, dan kan hij met pensioen. Lijkt me geen gemis! We hebben prachtige kamers met terras of balkon en dineren 's avonds  na een verfrissende zwembadplons in de tuin.

Maandag.

Natuurlijk meteen naar Monkey Forest waar het wemelt van de apen, die brutaalweg op je hoofd komen zitten en veel belangstelling hebben voor de zonnebril van Frank. Eéntje wil mijn rugzak openmaken, dus je moet hier je spullen goed in de gaten houden. Door het bos heen komen we in Ubud terecht, waar leuke winkeltjes en een overdekte markten zijn. Machteld koopt een slinger houten aapjes en Asha een zijden kamerjas. We lunchen stom toevallig in het hotel aan de sawa's, waar we in 2003 gelogeerd hebben. Er zijn eethuisjes te kust en te keur en helaas voor de ondernemers is er overal volop plaats. Het toerisme lijdt ook onder de crisis en het seizoen loopt ten einde.

Dinsdag.

Vandaag alleen een chauffeur die ons naar Padangbai moet brengen voor de transfer naar Gili Trawangan, één van de eilandjes voor de kust van Lombok. Om half 12 komen we in de havenplaats aan en de boot vertrekt om 1 uur, dus tijd genoeg voor een versgeperste juice of lassi (met yoghurt). Om half 2 gaan we aan boord van een klein bootje. Er zijn niet genoeg zitplaatsen dus wij vrezen te moeten blijven staan, maar het blijkt slechts een transfer naar een grotere boot, de Gili Cat, die voor anker ligt in de baai. Sneu voor de mensen die zo gedrongen hebben om voorin te zitten. Ze zijn er als laatste uit, haha. In de Gili Cat blijken wij 1e klas te reizen: we zitten voorin met airco, tv en natte doekjes om hoofd en handen mee te verfrissen. Dan varen we weg voor een overtocht die ons zal heugen. Er staat behoorlijk wat wind en de deining staat dwars op de boot. Bovendien is het een soort speedboot die als een gek door de golven klieft terwijl de passagiers van links naar rechts gesmeten worden. Het wordt allengs stiller aan boord en diverse mensen trekken wit weg. Er worden kotszakken aangedragen en ook Asha is de klos. Er zitten wat jongelui op het bovendek, maar die komen kletsnat naar beneden zwabberen. De overtocht duurt een uur en dat is best lang als je zeeziek bent. Redelijk geradbraakt komen we op Lombok aan. Het merendeel van de passagiers is blij dat ze van boord mogen, maar wij moeten nog een kwartier door naar Gili Trawangan. De boot kan daar niet aan land komen, dus er komt een lokaal bootje langszij. Het is nog een toer om tussen 2 grote golven door over te springen, maar we hebben geen keus. Twee matrozen houden je bij beide armen vast en slingeren je in de armen van 2 andere bootslieden in het lokale bootje. Gelukkig wordt de bagage er niet achteraan gegooid, maar die komt met de 2e boot. Aan de wal kleurt Asha zienderogen bij en er wachten 3 paard en wagens, die ons met de bagade naar Vila Ombak brengen. Hier barst het van de jongelui en langs de weg wemelt het van de eettentjes en barretjes. Het eiland is auto- en scootervrij, dus je kan hier zonder gevaar voor eigen leven op straat (nou ja, straat....) lopen. Hoewel...... tijdens ons verblijf zie ik een op hol geslagen paardje met wagen zonder berijder als een komeet over de weg stuiven, dus echt ongevaarlijk is het niet! De kinderen slapen in een huis op palen met een relaxbed buiten op de begane grond en een balkon met ligstoelen. Pa en ma nemen genoegen met een "grondhuis" met terras, maar met een prachtige grote badkamer. Hier produceren de douches en kranen alleen zout water ivm watergebrek en is er een kraan naast de douche om je in 2e instantie met leidingwater schoon te mandiën. Lekker, zo'n koude plens na de warme douche. Aan het strand staan ligbedden en parasols en het water is super helder. 's Avonds is de hele "zandboulevard" omzoomd door stalletjes met vis, spiezen, steaks etc. die voor je op de bbq gelegd worden. We eten tunasteak en visspiezen. Heel lekker en weer wat anders dan rijsttafel.

Woensdag.

Trouwdag van pa en moe!! Frank zet ons met elk een cocktail in de hand op Facebook en de felicitaties stromen binnen. Overdag lopen Rob en ik in 1,5 uur het eiland rond, huren Frank en Asha fietsen en wagen Machteld en Martijn zich aan een "wrakduik" naar een Japans orlogsschip dat voor de kust op 45 meter diepte ligt. Ze duiken met Nitrox, een speciaal gasmengsel voor het duiken op grotere diepte. Het wrak is interessant, maar byzondere vissen zien ze niet. Ik ben opgelucht als ze weer veilig boven zjn.

Donderdag.

's Morgens om half 9 gaan Rob, Frank, Machteld en Martijn duiken en Asha en ik kunnen met dezelfde boot mee snorkelen. Asha en ik zien 10!! schildpadden. Superleuk. Asha wil 's middags nog een echte duik maken, dus Chris gaat mee na de nodige moed verzameld te hebben. Eerst weer uitleg van de theorie en daarna een zwembadduik. Om 2 uur zitten we met de anderen in de boot en varen we naar Gili Meno. Voorzien van een loodgordel, een duikfles, flippers en een masker laten we ons net als de anderen heel professioneel achterover van de boot vallen. We hebben samen 1 gids, die ons meeneemt naar een diepte van maximaal 12 meter. We zien een reusachtige schildpad, een uitermate lelijke grote vis, een soort zeepaardje en natuurlijk allerlei kleurige vissen. Onderweg komen we de groep van Rob, Frank, Machteld en Martijn tegen.  We zien Machteld heel professioneel bezig met haar onderwatercamera en zwaaien even naar Rob. Omdat we de duik goed volbracht hebben krijgen Asha en ik een heus certificaat en vieren we onze dappere daad met allebei een Pina Colada op "happy hour", wat betekent dat we er 2 voor de prijs van 1 krijgen. Onze laatste avond eten we heerlijke gegrilde calamari en prawns, terwijl M&M zich tegoed doen aan spareribs.

Morgen met de boot naar onze eindbestemming op Lombok.

                                            Suite in Bali Spirit

                                                 Monkey's in Monkey Forest

                                              Gids Rudi bij de bus

                                            Aan land op Gili Trawangan

                                             Vervoer naar hotel

                                            M&M gaan wrakduiken

                                             Duo penotti

                                             38 jaar getrouwd

                                             Vis bbq

                                                          Paalwoning Vila Ombak